📈 Dầu vượt 100 USD

Dầu Brent đã vượt 100 USD/thùng vào thứ Tư, ngày 9/9, lên mức cao nhất trong khoảng 6 tuần khi giao tranh tái diễn tại Trung Đông làm dấy lên lo ngại về nguồn cung năng lượng. Đợt leo thang mới nhất diễn ra sau nhiều tháng xuất khẩu bị gián đoạn và tồn kho sụt giảm, khiến thị trường dễ tổn thương hơn trước những tổn thất nguồn cung tiếp theo. Đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp, giá dầu duy trì trên 100 USD trong thời gian dài có thể đồng nghĩa với chi phí nhiên liệu, vận tải và sản xuất cao hơn. Điều này cũng có thể khơi lại áp lực lạm phát và khiến lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn.

• Dầu Brent có thời điểm chạm 101 USD/thùng. Đà tăng nối dài nhịp phục hồi đã giúp giá Brent tăng khoảng 26% kể từ đầu tháng 8, khi hy vọng về một giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột Mỹ–Iran kéo dài 6 tháng qua dần phai nhạt.

• Giá dầu vẫn thấp hơn mức đỉnh 126 USD/thùng hồi tháng 4. Tuy nhiên, thị trường hiện đang phải đối mặt với nguy cơ gián đoạn mới trong bối cảnh tồn kho thấp hơn và công suất sản xuất dự phòng hạn chế.

• Do đó, mối lo ngại không chỉ nằm ở việc giá đã tăng bao xa, mà còn ở mức độ linh hoạt còn lại của thị trường nếu một nguồn cung lớn khác bị gián đoạn.

• Chúng ta có thể đang chứng kiến một vấn đề mang tính cấu trúc thay vì một cú sốc nhất thời, khi giá dầu ngày càng phản ánh phần bù cho an ninh nguồn cung. Phần bù này có khả năng tiếp tục gia tăng nếu căng thẳng địa chính trị kéo dài thay vì nhanh chóng biến mất.

Các cuộc tấn công mới đẩy cơ sở hạ tầng năng lượng và tàu chở dầu vào vùng rủi ro

Làn sóng bạo lực mới nhất đã chấm dứt khoảng một tháng tương đối yên bình. Hôm thứ Ba, lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tại Yemen đã tấn công một số thành phố của Saudi Arabia, gia tăng áp lực lên một đồng minh quan trọng của Mỹ. Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng của Saudi Arabia đã khiến các cơ sở dầu mỏ bốc cháy, thúc đẩy đà tăng của giá dầu trong tuần này và làm dấy lên lo ngại rằng tình trạng gián đoạn có thể lan rộng hơn trên khắp khu vực Vùng Vịnh. Cơ sở hạ tầng quân sự, vận tải biển và năng lượng đều đang đối mặt với những mối đe dọa mới.

Trong một diễn biến riêng, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (US Central Command) cho biết lực lượng Mỹ đã phá hủy 5 tàu chở dầu của Iran để trả đũa cho một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo trước đó của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) nhằm vào một tàu chiến của Hải quân Mỹ. Phát biểu trong chuyến thăm Colombia, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Iran tiếp tục nhắm mục tiêu vào các tàu hải quân Mỹ và cảnh báo rằng những nỗ lực tiếp theo sẽ dẫn đến việc Iran mất thêm các tàu chở dầu.

Sau đó, IRGC tuyên bố đã phóng tên lửa đạn đạo vào một căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordan và tấn công 10 tàu, bao gồm 2 tàu của Mỹ và 8 tàu chở dầu, trong một khu vực bị cấm tại eo biển Hormuz. Chính quyền Jordan cho biết họ đã đánh chặn 18 trong số 20 tên lửa được phóng vào nước này, trong khi 2 tên lửa còn lại rơi xuống các khu vực không có người sinh sống và không gây thương vong. Mỹ mô tả cuộc tấn công nhằm vào Jordan là không hiệu quả.

Vận tải biển gián đoạn khiến hàng triệu thùng dầu không thể tiếp cận thị trường xuất khẩu

Mối đe dọa đối với hoạt động vận tải biển không chỉ giới hạn ở những cuộc đối đầu mới nhất tại Hormuz. Các cảnh báo cũng chỉ ra rủi ro đối với tàu chở dầu tại các cảng của Kuwait và Bahrain. Reuters, dẫn lời một nguồn tin về an ninh hàng hải, đưa tin một tàu chở LNG đã bị hư hại tại Khor Fakkan ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), nhưng chưa có nhóm nào lên tiếng nhận trách nhiệm về vụ tấn công.

Quy mô gián đoạn hiện tại là rất đáng kể. Công ty theo dõi hoạt động vận chuyển dầu Vortexa ước tính khoảng 10 triệu thùng/ngày xuất khẩu vẫn đang bị gián đoạn do chiến tranh Iran, tương đương khoảng 10% nhu cầu dầu toàn cầu. Đây là thước đo lượng xuất khẩu bị gián đoạn, chứ không phải phép tính về mức thiếu hụt nguồn cung ròng trên toàn cầu sau khi tính đến sản lượng từ các nguồn khác và việc giải phóng tồn kho.

Các nhà sản xuất, bao gồm Mỹ, Canada và Guyana, đã tăng sản lượng, nhưng những mức tăng này chưa thể loại bỏ áp lực nguồn cung trên diện rộng. Trong tháng 8, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo nguồn cung dầu toàn cầu sẽ giảm 4,3 triệu thùng/ngày trong năm 2026, tương đương khoảng 4%. Với hàng triệu thùng dầu đã không còn khả dụng và các kho dự trữ khẩn cấp đã được rút bớt, các chuyên gia phân tích cho rằng khả năng hấp thụ thêm một cú gián đoạn nguồn cung mới hiện thấp hơn so với thời điểm đầu cuộc chiến.

Dự trữ khẩn cấp tạo ra bộ đệm nhỏ hơn

Sáu tháng xuất khẩu dầu từ Trung Đông bị suy giảm đã góp phần làm cạn kiệt tồn kho tại một số quốc gia tiêu thụ lớn. Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ (SPR) hiện chỉ còn 289,7 triệu thùng, mức thấp nhất kể từ năm 1982, sau nhiều năm xả kho dưới thời cả Joe Biden và Donald Trump nhằm bảo vệ người tiêu dùng trước giá nhiên liệu cao. Điều này khiến lượng dự trữ khẩn cấp có thể sử dụng trong trường hợp điều kiện nguồn cung tiếp tục xấu đi trở nên hạn chế hơn.

IEA đã công bố kế hoạch giải phóng 400 triệu thùng từ các kho dự trữ khẩn cấp vào tháng 3, và khoảng 3/4 trong số này đã được đưa ra thị trường. Tuy nhiên, cơ quan này cho rằng lượng tồn kho toàn cầu vẫn ở mức đáng kể nếu tính tổng tồn kho thương mại, kho dự trữ chiến lược của Mỹ, lượng dầu dự trữ của Trung Quốc và dầu đang được lưu trữ hoặc vận chuyển trên biển. Do đó, đánh giá của IEA mang tính trấn an hơn so với mức sụt giảm của từng nhóm dự trữ riêng lẻ.

Điểm phức tạp nằm ở chỗ một con số tồn kho tổng thể lớn không nhất thiết đồng nghĩa với việc lượng dầu đó có thể được đưa ra thị trường ngay lập tức. Một phần dầu vẫn đang trong quá trình vận chuyển, một phần khác đã được cam kết cho người mua, trong khi một số lượng được nắm giữ tại những quốc gia như Trung Quốc, nơi công bố tương đối ít thông tin về lượng dự trữ có thể sử dụng. Sự khác biệt giữa tổng lượng tồn kho và nguồn cung có thể tiếp cận ngay trở nên quan trọng hơn khi tình trạng gián đoạn kéo dài.

Giá dầu cao hơn làm gia tăng áp lực lạm phát và chính trị

Giá dầu duy trì trên 100 USD sẽ gây ra những tác động vượt xa thị trường dầu mỏ. Năng lượng đắt đỏ hơn có thể làm tăng chi phí vận tải và sản xuất, gây sức ép lên ngân sách của hộ gia đình và doanh nghiệp, đồng thời khiến việc kiểm soát lạm phát trở nên khó khăn hơn. Điều này sẽ củng cố rủi ro lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn.

Tại Mỹ, giá xăng trung bình trên toàn quốc được dự báo sẽ đạt 4,03 USD/gallon trong kỳ nghỉ cuối tuần Lễ Lao động. Đây là một dự báo chứ chưa phải mức giá được xác nhận, nhưng con số này cao hơn một chút so với mốc 4 USD/gallon mà các chuyên gia phân tích cho rằng đặc biệt gây áp lực lên nhiều người tiêu dùng.

Giá nhiên liệu cao tại các trạm xăng cũng tạo ra thách thức chính trị đối với Đảng Cộng hòa của Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Đảng Cộng hòa sẽ tìm cách bảo vệ thế đa số mong manh tại cả hai viện Quốc hội, khiến chi phí nhiên liệu trở thành một điểm dễ tổn thương tiềm tàng khi chiến dịch tranh cử tiếp diễn.

Đà tăng của giá dầu phản ánh đánh giá rõ ràng của các nhà đầu tư về những hệ quả của việc căng thẳng leo thang trở lại. Ông cho rằng cung và cầu khó có thể trở lại trạng thái cân bằng trong tương lai gần, trừ khi eo biển Hormuz được mở cửa trở lại và hoạt động vận chuyển dầu có thể tiếp tục mà không bị gián đoạn. Đánh giá này đặt sự phục hồi của hoạt động giao dịch dầu thực tế, thay vì chỉ một giai đoạn căng thẳng tạm thời hạ nhiệt, vào vị trí trung tâm trong triển vọng thị trường.

Biểu đồ OIL (khung thời gian D1)

Nguồn: xStation5