เบลารุสจะเข้าร่วมสงครามหรือไม่?

เบลารุสอาจเข้าร่วมสงครามฝั่งรัสเซียโดยตรงหรือไม่?

แม้สถานการณ์นี้จะยังไม่ใช่ “กรณีหลัก” ที่ตลาดคาดการณ์ แต่ก็ไม่ใช่เรื่องเพ้อฝันอีกต่อไป หากเกิดขึ้นจริง ตลาดอาจเผชิญความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ที่เพิ่มขึ้น ค่าเงินในภูมิภาคอาจถูกกดดัน เงินดอลลาร์สหรัฐมีโอกาสแข็งค่า และกระแสเงินทุนอาจไหลกลับเข้าสู่หุ้นกลุ่มกลาโหมอีกครั้ง

ภัยคุกคามจากทางเหนือกำลังกลับมา?
ประเด็นที่ว่าเบลารุสอาจเข้าร่วมสงครามกับยูเครนอย่างเต็มตัวในฝั่งรัสเซีย ถูกพูดถึงเป็นระยะมาตั้งแต่ปี 2022 ซึ่งเป็นช่วงที่กองกำลังรัสเซียถูกผลักดันออกจากพื้นที่ทางตอนเหนือของยูเครน หลังปฏิบัติการโจมตีจากฝั่งเบลารุสล้มเหลว

นับตั้งแต่นั้น เบลารุสได้ให้การสนับสนุนรัสเซียในหลายด้าน ทั้งโครงสร้างพื้นฐานทางทหาร ค่ายทหาร โรงพยาบาล ระบบโลจิสติกส์ และพื้นที่ปฏิบัติการ รวมถึงมีบทบาทสนับสนุนการโจมตีของรัสเซีย อย่างไรก็ตาม รัฐบาลในมินสก์ยังคงพยายามรักษาระดับการมีส่วนร่วมไม่ให้ข้ามเส้นไปสู่ “สงครามโดยเปิดเผย”

ด้วยเหตุนี้ ข่าวลือหรือการคาดการณ์ว่าเบลารุสอาจเข้าร่วมสงครามโดยตรงจึงอาจทำให้หลายคนเริ่มรู้สึกชินชา แต่ในความเป็นจริง ความเป็นไปได้ดังกล่าวไม่ได้เป็นเพียงแค่การคาดเดาอีกต่อไป และกำลังกลายเป็นประเด็นที่ตลาดต้องติดตาม วิเคราะห์ และอาจเริ่มสะท้อนเข้าไปในราคาแล้ว

คำถามสำคัญคือ “ทำไมตอนนี้?”
สิ่งที่หลายฝ่ายตั้งคำถามคือ เหตุใดเครมลินจึงต้องรอนานกว่า 4 ปี ก่อนที่พันธมิตรใกล้ชิดที่สุดอย่างเบลารุสจะเข้าร่วมสงครามอย่างเป็นทางการ?

Source: Bloomberg Finance

คำตอบอาจอยู่ที่สถานการณ์ของรัสเซียในแนวหน้ารบที่เริ่มแย่ลงเรื่อย ๆ หลายสำนักวิเคราะห์มองว่า “เครื่องจักรสงคราม” ของรัสเซียกำลังสูญเสียโมเมนตัม แม้รัสเซียจะยังไม่สูญเสียดินแดนในภาพรวม แต่กำลังพลและทรัพยากรที่มีอยู่กำลังลดลงอย่างชัดเจน

เครมลินอาจเริ่มมองว่า หากเบลารุสไม่เข้าร่วมสงครามในเร็ว ๆ นี้ ก็อาจไม่มีวันเข้าร่วมเลย

การระดมกำลังเงียบ ๆ สำคัญกว่านิวเคลียร์
สัญญาณหลายอย่างบ่งชี้ว่าเบลารุสกำลังค่อย ๆ เปลี่ยนจุดยืน รายงานเกี่ยวกับการระดมกำลังทหารแบบค่อยเป็นค่อยไปเริ่มปรากฏตั้งแต่ต้นปี และขยายตัวต่อเนื่อง แม้จะไม่ได้เป็นข่าวใหญ่ในสื่อก็ตาม

ในขณะที่การซ้อมรบนิวเคลียร์ระหว่างรัสเซียและเบลารุสดึงความสนใจของโลก องค์ประกอบที่สำคัญกว่าคือการระดมกำลังสำรองและการขยายโครงสร้างพื้นฐานทางทหารใกล้ชายแดนยูเครน ซึ่งเจ้าหน้าที่ยูเครนระบุว่าได้เริ่มเกิดขึ้นแล้ว

นี่อาจเป็น “สัญญาณจริง” ที่สำคัญกว่าคำโฆษณาชวนเชื่อทางการเมือง

สหรัฐฯ เริ่มจับตาเบลารุส
ไม่ใช่แค่ยูเครนที่จับตาเบลารุส แต่สหรัฐฯ ก็เริ่มให้ความสนใจเช่นกัน โดยเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม ประธานาธิบดียูเครนเตือนว่า หากเบลารุสเข้าร่วมสงครามฝั่งรัสเซียโดยตรง จะได้รับ “การตอบโต้ที่รุนแรง”

ขณะเดียวกัน Bloomberg รายงานว่า สหรัฐฯ อาจขอให้ยูเครนผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตรต่อการส่งออกปุ๋ยของเบลารุส เพื่อลดการพึ่งพารัสเซียของมินสก์ สะท้อนว่าประเด็นนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่สนามรบ แต่ยังเกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจและการค้าโดยตรง

เบลารุสมีศักยภาพพอจะโจมตีจริงหรือไม่?
แม้ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้น แต่ขีดความสามารถทางทหารของเบลารุสยังค่อนข้างจำกัด กองทัพมีขนาดเล็กและอยู่ในภาวะถดถอยบางส่วน ขณะที่รัสเซียเองก็ไม่มีทรัพยากรเพียงพอสำหรับเปิดแนวรบใหม่ขนาดใหญ่

ภูมิประเทศระหว่างเบลารุสและยูเครนยังเต็มไปด้วยป่า หนองน้ำ แม่น้ำ และถนนที่เข้าถึงได้จำกัด ทำให้การเคลื่อนกำลังขนาดใหญ่ทำได้ยาก อีกทั้งยูเครนได้เสริมแนวป้องกันทางตอนเหนืออย่างหนักตลอดหลายปีที่ผ่านมา

ดังนั้น แม้เบลารุสจะเข้าร่วมสงคราม ก็ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถเปิดเกมรุกได้อย่างมีประสิทธิภาพ

แต่สำหรับรัสเซีย การยกระดับผ่านเบลารุสอาจเป็นความพยายามสร้างแรงกดดันทางการเมือง การทูต และการทหาร ก่อนที่ตนจะสูญเสียความได้เปรียบในสงคราม

ตลาดจะตอบสนองอย่างไร?
หากเบลารุสเข้าสู่สงครามโดยตรง ตลาดการเงินอาจมองว่าเป็น “การยกระดับความขัดแย้ง” ในช่วงที่นักลงทุนบางส่วนเริ่มเชื่อว่าสงครามกำลังเข้าสู่ช่วงผ่อนคลาย

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่:

• ราคาพันธบัตรในภูมิภาคปรับตัวลง และค่า geopolitical risk premium เพิ่มขึ้น
• ค่าเงินยุโรปกลางและยุโรปตะวันออก รวมถึงซลอตีโปแลนด์ ถูกกดดัน
• ดอลลาร์สหรัฐแข็งค่าในฐานะสินทรัพย์ปลอดภัย
• ตลาดหุ้น โดยเฉพาะดัชนีท้องถิ่น อาจเผชิญแรงขาย
• เงินทุนอาจไหลกลับเข้าสู่หุ้นกลุ่มกลาโหมอีกครั้ง

ความเสี่ยงต่ำ แต่ผลกระทบสูง
แม้การเข้าร่วมสงครามของเบลารุสจะยังไม่ใช่กรณีหลัก แต่ก็ไม่ใช่ประเด็นที่ตลาดสามารถมองข้ามได้อีกต่อไป

เบลารุสอาจไม่จำเป็นต้องชนะสงครามแม้แต่ครั้งเดียว เพื่อเปลี่ยนบริบทด้านภูมิรัฐศาสตร์และความเชื่อมั่นของตลาดโลก

Kamil Szczepański

Financial Markets Analyst at XTB