Hoạt động kinh doanh không gian của Elon Musk tiếp tục thống trị các tiêu đề tài chính, và điều đó hoàn toàn có lý do. SpaceX, công ty chính thức niêm yết vào thứ Sáu, ngày 12 tháng 6, hiện được định giá hơn 2,6 nghìn tỷ USD, vượt qua vốn hóa thị trường của đế chế niêm yết Amazon – một công ty đã tạo ra 77,7 tỷ USD lợi nhuận ròng trong năm 2025. Ngược lại, SpaceX ghi nhận khoản lỗ kế toán hơn 4 tỷ USD trong năm 2025, sau khi chỉ kiếm được chưa đến 1 tỷ USD trong năm 2024. Vậy đây có phải là một bong bóng? Hay đơn giản chỉ là mô hình định giá đặc biệt dành cho một doanh nghiệp thống lĩnh trong một ngành chiến lược mang tính tương lai? Hai cách giải thích này không nhất thiết phải loại trừ lẫn nhau.
Định giá luôn là một khái niệm mang tính trừu tượng
Phân tích cơ bản trong các giáo trình đầu tư cung cấp nhiều nguyên tắc hữu ích, nhưng đó không phải là một bộ quy tắc toán học tuyệt đối để xác định cách nhà đầu tư nên định giá doanh nghiệp. Mọi nhà đầu tư đều hiểu tầm quan trọng của việc xây dựng một khung phân tích và kiên định với nó. Tuy nhiên, thị trường liên tục cho thấy rằng có những thời điểm một lượng lớn nhà đầu tư sẵn sàng định giá doanh nghiệp theo những cách khác biệt đáng kể so với các phương pháp truyền thống.
Hiện tại, nhiều nhà đầu tư sẵn sàng mua cổ phần của SpaceX với mức định giá tương đương 150 đến 200 lần doanh thu. Liệu có cơ sở nào để biện minh cho sự lạc quan này? Hãy cùng xem xét kỹ hơn.
SpaceX hiện sở hữu công nghệ cho phép tên lửa được tái sử dụng nhiều lần. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí phóng và hạ thấp rào cản cho việc mở rộng hoạt động ra ngoài Trái Đất. Đến thời điểm này, có lẽ không cần giải thích thêm vì sao doanh nghiệp không gian của Elon Musk lại được xem là độc nhất. Rào cản gia nhập ngành rất cao, gần như không có đối thủ đủ năng lực để đe dọa vị thế của công ty, cùng với tầm quan trọng chiến lược của không gian – "đại dương" bao quanh hành tinh của chúng ta – đều là những yếu tố củng cố luận điểm đầu tư.
Bên cạnh đó là hành trình dài, đầy rủi ro và tiêu tốn lượng vốn khổng lồ mà bất kỳ đối thủ nào cũng phải trải qua nếu muốn cạnh tranh trong lĩnh vực này. Mọi công ty mới đều phải đối mặt với nguy cơ thất bại, các vụ nổ tên lửa và hàng tỷ USD vốn đầu tư có thể bị xóa sổ. Đây không phải là thách thức có thể vượt qua trong vài năm, mà có thể kéo dài hàng thập kỷ. Jeff Bezos gần đây cũng đã nhận được một lời nhắc nhở đắt giá khi tên lửa New Glenn của Blue Origin phát nổ.
Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi nhà đầu tư sẵn sàng đưa vào định giá nhiều yếu tố khó có thể phản ánh thông qua các chỉ số truyền thống. Đó là lợi thế cạnh tranh bền vững (competitive moat) của SpaceX, các hợp đồng với NASA, mức độ tín nhiệm mà công ty đã xây dựng với Chính phủ Mỹ, vai trò chiến lược của Starlink cùng nhiều lợi thế vô hình khác.
Khi tầm nhìn tương lai trở thành một phần của định giá
Khi tham vọng của Elon Musk về các trung tâm dữ liệu ngoài Trái Đất, sự mở rộng của AI và hạ tầng liên hành tinh được đưa vào phương trình định giá, câu chuyện đầu tư bắt đầu mang màu sắc suy đoán nhiều hơn.
Không gian vũ trụ chắc chắn xứng đáng được hưởng một mức định giá cao hơn mặt bằng chung. Đây là một ngành có ý nghĩa chiến lược và sở hữu tiềm năng tăng trưởng rất lớn trong dài hạn. Tuy nhiên, việc định giá ngay từ hôm nay cho những dự án liên quan đến Mặt Trăng, Sao Hỏa hay các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo dường như là một trong số ít cách để lý giải mức định giá gần 3.000 tỷ USD của công ty.
Vấn đề nằm ở chỗ SpaceX hiện vẫn chưa tạo ra nguồn doanh thu đáng kể từ những sáng kiến mang tính tương lai này. Tương tự như Tesla trước đây, nhà đầu tư dường như đang coi một kịch bản tiềm năng trong tương lai như thể nó đã gần như chắc chắn sẽ xảy ra. Thực tế, tương lai đó có thể đến sau 5 năm, 15 năm, hoặc cũng có thể sẽ không bao giờ trở thành hiện thực.
Điều này tạo ra một nghịch lý khá thú vị. Nếu tất cả những kỳ vọng đó đã được phản ánh vào giá cổ phiếu ngay từ hôm nay, thì còn bao nhiêu dư địa cho những bất ngờ tích cực trong tương lai?
Với vốn hóa thị trường khoảng 2.660 tỷ USD và doanh thu năm 2025 chỉ đạt 18,67 tỷ USD, SpaceX dường như gần như không còn chỗ cho bất kỳ sai sót nào. Thị trường đang định giá công ty dựa trên giả định rằng SpaceX sẽ thực thi gần như hoàn hảo đồng thời nhiều mảng kinh doanh có tham vọng rất lớn.
Đầu Cơ Cũng Là Động Lực Thúc Đẩy Nhu Cầu
Sự hứng khởi xoay quanh SpaceX không chỉ đến từ niềm tin vào triển vọng đầu tư dài hạn.
Một phần đáng kể nhu cầu mua cổ phiếu nhiều khả năng xuất phát từ hoạt động đầu cơ và mong muốn tham gia vào một xu hướng tăng giá mạnh mẽ. Khi kết hợp với lượng cổ phiếu tự do lưu hành (free float) tương đối hạn chế, dòng tiền mua bị dồn nén vào một nguồn cung rất nhỏ, tạo điều kiện cho những biến động giá mang tính bất đối xứng.
Kết quả là giá cổ phiếu có thể tiếp tục tăng mạnh bất chấp các yếu tố cơ bản, đơn giản vì nguồn cung không đủ để đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư.
Những Dấu Hiệu Của Một Bong Bóng Định Giá
Đúng vậy, mức định giá của SpaceX đang mang nhiều đặc điểm của một bong bóng đầu cơ. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc bong bóng sẽ vỡ ngay trong ngày mai.
Chừng nào nhà đầu tư vẫn còn tin vào câu chuyện tăng trưởng của công ty, mức định giá cao này vẫn có thể được duy trì. Thậm chí, cổ phiếu còn có thể tăng mạnh hơn nữa nếu xuất hiện thêm những chất xúc tác tích cực. Thị trường hoàn toàn có thể tách rời khỏi thực tế kinh tế trong nhiều ngày, nhiều tháng, thậm chí nhiều quý trước khi cuối cùng quay trở lại phản ánh các yếu tố cơ bản.
Dẫu vậy, cả sự lạc quan lẫn mức định giá đều có giới hạn.
Nếu việc vượt qua Amazon vẫn chưa đủ để khiến nhà đầu tư cảnh giác, thì việc tiến gần đến mức định giá của Nvidia — điều chỉ đòi hỏi giá cổ phiếu tăng thêm khoảng gấp đôi — có thể sẽ buộc nhiều người phải tự hỏi liệu họ có đang đánh giá quá cao thiên tài kinh doanh của Elon Musk, quy mô thị trường mà SpaceX có thể khai thác, hay tốc độ tăng trưởng mà công ty thực sự có thể đạt được hay không.
Càng nhiều nhà đầu tư nhận ra những giả định phi thường đang được phản ánh trong mức định giá của SpaceX, xác suất xảy ra một cú va chạm đau đớn với "tiểu hành tinh tài chính" càng trở nên lớn hơn.
Một Đợt Điều Chỉnh Sẽ Không Làm Thay Đổi Doanh Nghiệp
Điều quan trọng cần nhấn mạnh là, nếu SpaceX chứng kiến một đợt điều chỉnh mạnh hoặc thậm chí một cú sụp đổ trong tương lai, điều đó gần như không liên quan đến hoạt động kinh doanh cốt lõi của công ty.
SpaceX vẫn sẽ tiếp tục phóng tên lửa, thực hiện các sứ mệnh mới, mở rộng mạng lưới Starlink và đầu tư vào AI cũng như các công nghệ liên quan. Không một hoạt động nào trong số đó đòi hỏi công ty phải được định giá tới 3.000 tỷ USD.
Thị trường đã có một cái nhìn sơ bộ về áp lực chốt lời trong phiên giao dịch hôm qua, khi cổ phiếu giảm từ trên 220 USD xuống còn khoảng 200 USD vào thời điểm đóng cửa. Tuy nhiên, ngay cả sau nhịp điều chỉnh này, mức định giá của SpaceX vẫn còn cách rất xa những gì nhiều nhà đầu tư theo trường phái phân tích cơ bản cho là hợp lý.
Sự lạc quan của giới đầu tư vẫn đang ở mức rất cao.
Một tín hiệu khác đáng theo dõi là khối lượng phát hành cổ phiếu và trái phiếu ngày càng tăng của các công ty công nghệ nhằm huy động vốn trong bối cảnh điều kiện thị trường vẫn thuận lợi. Nếu xu hướng này tiếp diễn đủ lâu, nhà đầu tư có thể sẽ nhận ra rằng họ đã dần cạn kiệt nguồn lực để tài trợ cho làn sóng cơ hội đầu cơ tiếp theo.
SpaceX (SPCX.US)
Nguồn: xStation5
Eryk Szmyd Financial Markets Analyst, XTB
Ngành công nghiệp ô tô châu Âu chịu áp lực - BMW xuống mức thấp nhất kể từ năm 2020
Oracle có đang đánh mất hợp đồng lớn? Thị trường phản ứng với sự lo ngại nhất định
SpaceX giảm hơn 10% sau khi đạt đỉnh, dấu hiệu của sự hạ nhiệt?
Tóm tắt thị trường: Tâm lý thị trường hạ nhiệt sau thỏa thuận ngừng bắn, tâm điểm tập trung vào Fed
Nội dung tài liệu này chỉ được cung cấp mang tính thông tin chung và là tài liệu đào tạo. Bất kỳ ý kiến, phân tích, giá cả hoặc nội dung khác không được xem là tư vấn đầu tư hoặc khuyến nghị được hiểu theo luật pháp của Belize. Hiệu suất trong quá khứ không nhất thiết chỉ ra kết quả trong tương lai và bất kỳ khách hàng quyết định dựa trên thông tin này đều hoàn toàn tự chịu trách nhiệm. XTB sẽ không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ tổn thất hoặc thiệt hại nào, bao gồm nhưng không giới hạn, bất kỳ tổn thất lợi nhuận nào, có thể phát sinh trực tiếp hoặc gián tiếp từ việc sử dụng hoặc phụ thuộc vào thông tin đó. Tất cả các quyết định giao dịch phải luôn dựa trên phán quyết độc lập của bạn.
