SaaS đã giảm quá nhiều? Morgan Stanley cho rằng là có

Rổ cổ phiếu phần mềm, chủ yếu bao gồm các doanh nghiệp SaaS, đã tụt hậu so với các chỉ số chứng khoán chính của Mỹ hơn 40% trong một thời gian dài. Nhiều doanh nghiệp dẫn đầu ngành đã giảm hơn 60% so với mức đỉnh. Điều này sẽ không quá khó hiểu nếu phần lớn các công ty này đang cho thấy dấu hiệu suy yếu rõ rệt trong kết quả kinh doanh, nhưng thực tế không phải vậy.

• Việc thị trường mua vào cổ phiếu của những doanh nghiệp có nền tảng và triển vọng còn nhiều nghi vấn với kỳ vọng tăng trưởng vượt xa những gì môi trường thị trường hay mô hình kinh doanh của doanh nghiệp có thể cho thấy là hiện tượng khá phổ biến.

• Việc nhà đầu tư đồng loạt bán tháo cổ phiếu của một doanh nghiệp chỉ vì những cơ chế thị trường chưa được hiểu rõ hoặc định giá theo những kịch bản thảm họa có xác suất xảy ra rất thấp thì hiếm hơn, nhưng vẫn diễn ra khá thường xuyên.

• Tuy nhiên, việc mở rộng hiện tượng thứ hai này ra toàn bộ một ngành, bất chấp kết quả kinh doanh tích cực, và duy trì định giá thấp hơn cả những mức được hàm ý bởi các mô hình định giá bi quan nhất, gần như là điều chưa từng có tiền lệ. Hiện tượng chưa từng có tiền lệ đó chính là "SaaS-o-calypse" – xu hướng bán tháo kéo dài và sâu rộng đối với nhóm cổ phiếu phần mềm (tên gọi này xuất phát từ mô hình kinh doanh chủ đạo của ngành là "Software as a Service").

Morgan Stanley cũng đã nhấn mạnh hiện tượng này khi công bố một loạt báo cáo và khuyến nghị chuyên sâu dành cho các doanh nghiệp SaaS cũng như toàn ngành.

“The moat and the journey”

Quy mô của đợt bán tháo các doanh nghiệp SaaS hiện nay đã quá lớn và tách rời khỏi yếu tố cơ bản đến mức không còn có thể được giải thích chỉ bằng những kỳ vọng mang tính đầu cơ (thuật ngữ "giả thuyết" không nên được sử dụng cho những lời giải mà trong nhiều trường hợp thậm chí còn chưa tồn tại) về sự phát triển tiếp theo của AI. Ngân hàng đầu tư này đã đưa ra đánh giá khá thận trọng nhưng cụ thể về tình trạng của phân khúc thị trường này.

Các nhà phân tích của ngân hàng chỉ ra một loạt yếu tố đang khiến thị trường chiết khấu mạnh các doanh nghiệp SaaS. Một trong số đó là mức độ rủi ro tiềm tàng mà AI và "agentic intelligence" có thể gây ra đối với mô hình kinh doanh của các công ty này.

Trong báo cáo, nhóm phân tích sử dụng khuôn khổ "Moat & Journey", một phương pháp tương đối đơn giản để đo lường và giải thích mức độ khó khăn trong việc sao chép hoặc làm suy yếu mô hình kinh doanh của một doanh nghiệp. Những công ty được đánh giá có "hào kinh tế" bền vững nhất bao gồm các doanh nghiệp an ninh mạng (Palo Alto, Cloudflare), Microsoft, một số doanh nghiệp điện toán đám mây (Datadog, Snowflake), Shopify và ServiceNow.

Trường hợp của ServiceNow đặc biệt đáng chú ý bởi mặc dù công ty là một trong những doanh nghiệp dẫn đầu trong việc thiết kế và triển khai các giải pháp AI cho doanh nghiệp, đồng thời duy trì tốc độ tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số so với cùng kỳ, việc đơn thuần bị xếp vào nhóm "SaaS" cũng đủ khiến cổ phiếu mất hơn 60% giá trị trong vòng 1,5 năm.

Cổ phiếu ServiceNow (D1)

Mặc dù mô hình kinh doanh đã có nhiều thay đổi và kết quả kinh doanh liên tục được cải thiện, cổ phiếu vẫn nằm trong xu hướng giảm mạnh và hiện đang nỗ lực bảo vệ xu hướng tăng dài hạn. Nguồn: xStation5

Một điểm rất đáng chú ý khác trong báo cáo là tính chu kỳ của thị trường, với chu kỳ hiện tại đang thể hiện những mức độ cực đoan trên hầu hết các khía cạnh. Tuy nhiên, luận điểm quan trọng nhất của chu kỳ này là giá trị và lợi ích sẽ lần lượt dịch chuyển qua các lĩnh vực, ngành nghề và doanh nghiệp khác nhau tùy theo từng giai đoạn của chu kỳ đầu tư. Các doanh nghiệp phần mềm và SaaS thường là những bên hưởng lợi ở giai đoạn cuối của chu kỳ này, và lần này nhiều khả năng cũng sẽ không ngoại lệ.

Điều này cho thấy kết quả kinh doanh hiện tại của các doanh nghiệp SaaS mới chỉ là sản phẩm của môi trường thị trường hiện nay, trong khi tăng trưởng lợi nhuận thực sự của họ có thể vẫn còn ở phía trước trong các giai đoạn sau của "làn sóng AI". Với mức định giá hiện đang rất thấp xét theo các chỉ số định giá, quá trình bình thường hóa định giá của nhóm ngành này trong 2 đến 6 quý tới có thể diễn ra rất mạnh.

Định giá nói lên nhiều điều hơn lời nói

Phản ứng của thị trường đối với báo cáo này cũng rất đáng chú ý. Gần như toàn bộ các doanh nghiệp được đề cập trong báo cáo đều ghi nhận mức giảm đáng kể trong phiên giao dịch hôm nay, bất chấp thị trường chung tăng điểm và tâm lý tích cực bao trùm phiên giao dịch thứ Ba tại Mỹ. Điều này có thể phản ánh rõ quy mô, tính kéo dài, mức độ sâu sắc nhưng đồng thời cũng cho thấy sự chọn lọc mang tính phi lý trong cách thị trường định giá thông tin đối với nhóm cổ phiếu SaaS.

Kamil Szczepański

Financial Market Analyst at XTB