Liệu Châu Âu có cạn kiệt nhiên liệu?

Trước sự leo thang mới nhất tại Trung Đông, nhiều nhà đầu tư vẫn nhớ rõ giai đoạn 2022–2023 và những lo ngại dai dẳng về giá nhiên liệu tăng cao, đặc biệt tại châu Âu. Không phải ngẫu nhiên khi nhiều thành viên thị trường cho rằng có thể xuất hiện một làn sóng thiếu hụt nhiên liệu mới và lạm phát tăng trở lại, qua đó dập tắt hy vọng về sự phục hồi tiếp diễn của các nền kinh tế Liên minh châu Âu.

Tuy nhiên, châu Âu bước vào năm 2026 không còn giống châu Âu của năm 2020 hay 2022. Các nền kinh tế và thị trường phát triển đã rút ra bài học đắt giá về sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Bài học đó có thể chưa được tiếp thu hoàn toàn, nhưng phần lớn đã được hấp thụ.

Tình hình của mỗi quốc gia châu Âu là khác nhau, song bất chấp biến động thị trường đáng kể, hiện không nước nào rơi vào trạng thái có thể gọi là đặc biệt khó khăn. Trung Đông thường được gắn liền với dầu thô; tuy nhiên, phần lớn dầu từ Bán đảo Ả Rập chủ yếu xuất sang châu Á thay vì châu Âu. Dù châu Âu vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu hydrocarbon, khu vực này đáp ứng phần đáng kể nhu cầu năng lượng thông qua nguồn cung từ Na Uy và Hoa Kỳ.

Bản thân Trung Đông cũng không thụ động chờ đợi một cuộc chiến không thể tránh khỏi giữa Mỹ và Iran. Đường ống “Đông–Tây” hiện chạy xuyên qua sa mạc Ả Rập, có khả năng vận chuyển từ 5 đến 7 triệu thùng dầu/ngày tới các cảng trên Biển Đỏ, hoàn toàn bỏ qua Eo biển Hormuz. Trong khi đó, dọc theo sông Tigris ở Iraq là đường ống “Al Haditha–Rumalia”, sau đó kết nối với đường ống “Kirkuk–Ceyhan”, cho phép vận chuyển thêm khoảng 1,5 triệu thùng/ngày sang Thổ Nhĩ Kỳ.

Nguồn: S&P Global

Tình hình có vẻ đáng lo hơn đối với khí LNG, nơi mức độ phụ thuộc nhập khẩu cao hơn, tập trung hơn và không có giải pháp dễ dàng để né tránh Eo biển Hormuz đang “nóng”. Tuy nhiên, điều đó chưa phải lý do để hoảng loạn. Trước hết, cần nhìn vào yếu tố thời điểm: nhu cầu LNG cao nhất thường rơi vào mùa đông và mùa hè, khi cần sưởi ấm và làm mát. Hiện mới là đầu tháng Ba, mùa đông đã qua và ít nhất còn hai tháng nữa mới bước vào cao điểm nắng nóng mùa hè.

Khoảng “đệm” hai tháng này có ý nghĩa quan trọng bởi, bất kể quan điểm về xung đột ra sao, hiện không có kịch bản nào cho thấy Iran có thể giành chiến thắng trong cuộc đối đầu hiện tại; thất bại, sự sụp đổ cấu trúc nhà nước hoặc suy giảm nghiêm trọng khả năng tiếp tục chiến đấu có thể chỉ còn tính bằng tuần thay vì tháng. Khoảng đệm thời gian này còn được củng cố bởi việc châu Âu đã xây dựng và lấp đầy nhiều cơ sở lưu trữ khí đốt sau khi chiến tranh tại Ukraine bùng phát.

Các hoạt động quân sự hiện nay tại Trung Đông là một thách thức đối với thị trường, nhà giao dịch, nền kinh tế và ngân hàng trung ương — tương tự như với các bộ chỉ huy quân sự. Tuy nhiên, chúng không ở quy mô như những cú sốc mà châu Âu và thế giới đã phải đối mặt trong vài năm qua.

Dẫu vậy, vẫn tồn tại những “khoảng trống” trong chuỗi cung ứng không thể khắc phục nhanh chóng. Khoảng trống đó là nhiên liệu máy bay. Châu Âu đang đóng cửa hoặc chuyển đổi một phần lớn các nhà máy lọc dầu, trong khi nhu cầu bay hành khách đang ở mức kỷ lục. Nếu châu Âu không nhanh chóng đa dạng hóa trong phân khúc hẹp này của thị trường hydrocarbon, hệ quả đối với định giá của các hãng hàng không châu Âu có thể rất nghiêm trọng.

Biểu đồ cổ phiếu LHA.DE (D1)

Nguồn: xStation5

Định giá của Lufthansa hiện phản ánh sự kết hợp giữa nhu cầu mạnh trong phân khúc vận tải hành khách và hàng loạt thách thức đối với kinh tế châu Âu, như chi phí nhiên liệu và lao động tăng cao. Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu hàng không có thể trở thành yếu tố “chí tử” đối với nhiều doanh nghiệp nếu không có sự can thiệp mới từ chính phủ.