Điểm nhấn thị trường: Giá dầu vượt 100 USD khi khủng hoảng nguồn cung năng lượng chi phối

​​​​​​Cuối cùng điều đó cũng đã xảy ra: giá dầu tăng vọt ngay khi thị trường mở cửa vào sáng nay. Dầu Brent tăng từ 93 USD lên 119 USD/thùng, mức cao nhất kể từ năm 2022, do nguồn cung bị gián đoạn trên khắp khu vực Vùng Vịnh. Tại một thời điểm, dầu WTI đã tăng gần 30%, ghi nhận mức tăng giá trong ngày lớn nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, khi bước sang buổi chiều, giá dầu đã hạ nhiệt phần nào và hiện dầu Brent đang giao dịch quanh 108 USD/thùng. Trong khi thị trường chờ phiên giao dịch bắt đầu, giá dầu vẫn duy trì trên mốc ba chữ số, điều này có thể gây tác động lớn đến thị trường tài chính toàn cầu ngay từ đầu tuần này.

Làn sóng bán tháo cổ phiếu tăng tốc

Sự tăng vọt của giá dầu đang chi phối thị trường tài chính toàn cầu. Trong sáng nay tại châu Á, thị trường cổ phiếu ghi nhận mức giảm mạnh: chỉ số Nikkei của Nhật Bản giảm khoảng 5%, trong khi chỉ số chứng khoán Úc giảm gần 3%. Hợp đồng tương lai cổ phiếu cho thấy thị trường châu Âu và Hoa Kỳ có thể mở cửa với mức giảm lớn, trong khi trái phiếu toàn cầu cũng đang lao dốc. Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm dự kiến tăng mạnh khi thị trường mở cửa vào thứ Hai, sau khi đã tăng 26 điểm cơ bản trong tuần trước. Lợi suất trái phiếu Ý, vốn đang biến động sát với lợi suất trái phiếu Anh, sáng nay tiếp tục tăng thêm 12 điểm cơ bản.

Anh hiện đang phải trả giá khí đốt tự nhiên cao hơn các nước châu Âu lân cận, vì vậy việc thị trường trái phiếu Anh chịu áp lực bán mạnh hơn châu Âu trong hôm nay là điều dễ hiểu. Đây có thể sẽ là một ngày khó khăn nữa đối với thị trường cổ phiếu và trái phiếu, khi cả hai cùng bị bán tháo mạnh. Kim loại quý cũng đang giảm giá khi giá năng lượng tăng vọt, cho thấy tác động của cuộc chiến vẫn đang chi phối thị trường.

Cuối tuần qua, các cuộc tấn công quân sự giữa Iran và Hoa Kỳ tiếp tục leo thang, với nhiều đòn tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng trong khu vực Vùng Vịnh, đồng thời khiến nhiều cơ sở sản xuất dầu khí phải ngừng hoạt động. Mặc dù trong tuần này có một số dữ liệu kinh tế quan trọng được công bố, bao gồm chỉ số giá tiêu dùng của Hoa Kỳ và tổng sản phẩm quốc nội của Anh, nhưng diễn biến trên thị trường giá năng lượng mới là yếu tố quyết định tâm lý rủi ro của nhà đầu tư trong những ngày tới.

Khủng hoảng nguồn cung năng lượng

Khi bước vào tuần mới, thị trường đang theo dõi một cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng ngày càng sâu sắc. Ví dụ, Iraq hiện chỉ sản xuất khoảng một phần tư lượng dầu so với trước khi Hoa Kỳ và Israel tiến hành không kích vào Iran. Các mỏ dầu ở miền Nam Iraq hiện chỉ sản xuất khoảng 1,3 triệu thùng/ngày, giảm mạnh so với mức 4,3 triệu thùng/ngày trước đó. Điều này tương đương với việc nguồn cung dầu toàn cầu mất khoảng 3% chỉ trong một sự kiện. Đáng chú ý, tình hình này thậm chí còn nghiêm trọng hơn cuộc khủng hoảng nguồn cung dầu sau khi Nga tấn công Ukraine.

Eo biển Hormuz - yếu tố then chốt đối với giá năng lượng

Thực tế, các mỏ dầu ở miền Nam Iraq không gặp vấn đề về trữ lượng. Thay vào đó, đây là khủng hoảng vận chuyển và lưu trữ. Iraq đã mất khoảng 3 triệu thùng dầu/ngày nguồn cung vì eo biển Hormuz đang bị đóng cửa và không có tàu nào đi qua khu vực này trong suốt cuối tuần.

Do 90% doanh thu ngân sách của Iraq đến từ xuất khẩu dầu, nguy cơ hiện nay là khủng hoảng hàng hóa có thể nhanh chóng biến thành khủng hoảng xã hội nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài.

Kịch bản lạc quan

Mặc dù hiện tại chưa có dấu hiệu cho thấy căng thẳng xung đột đang hạ nhiệt, nhưng nếu eo biển Hormuz được mở lại trong vài tuần tới thì giá dầu có thể giảm xuống. Điều này có nhiều khả năng xảy ra hơn nếu chế độ tại Iran sụp đổ.

Sau các đợt ném bom dữ dội của lực lượng Hoa Kỳ vào cuối tuần, chính quyền Iran nhiều khả năng sẽ tiếp tục suy yếu và khả năng chế độ này sụp đổ đang tăng lên khi cuộc xung đột khốc liệt kéo dài. Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy chính quyền Iran đang trên đà sụp đổ đều có thể giúp giảm áp lực lên giá dầu. Vì vậy, thị trường tài chính được cho là sẽ rất nhạy cảm với dòng tin tức trong những ngày tới.

Các chính phủ chuẩn bị cho cú sốc lạm phát

Bộ trưởng tài chính của nhóm G7 dự kiến sẽ họp vào cuối ngày hôm nay. Một nội dung quan trọng trong chương trình nghị sự là khả năng giải phóng nguồn dự trữ dầu chiến lược nhằm giảm bớt nguy cơ lạm phát. Tuy nhiên, các bộ trưởng tài chính chỉ có thể phản ứng trước tình hình hiện tại. Một lệnh ngừng bắn hoặc sự sụp đổ của chính quyền Iran mới là những yếu tố chính có thể giúp giá dầu hạ nhiệt vào lúc này. Dù vậy, nếu nguồn dự trữ dầu chiến lược được giải phóng với quy mô lớn, điều này có thể giúp giá dầu ổn định ở mức cao hiện tại trong những ngày đầu tuần.

Một số ý kiến cho rằng việc thị trường cổ phiếu Hoa Kỳ và toàn cầu giảm mạnh, cùng với dấu hiệu cho thấy thị trường đang chuẩn bị cho khả năng Cục Dự trữ Liên bang tăng lãi suất do giá dầu tăng vọt, có thể buộc Tổng thống Trump phải giảm căng thẳng. Tuy nhiên, những phát biểu cứng rắn từ Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ, cho rằng Hoa Kỳ đang tiến gần đến chiến thắng, khiến khả năng này trở nên thấp hơn. Trong khi đó, người dân trên khắp thế giới sẽ phải gánh chịu hậu quả từ cuộc xung đột này.

Rủi ro kinh tế và tài chính ngày càng gia tăng nếu xung đột kéo dài

Nhìn rộng hơn ngoài giá dầu, nền tảng dự đoán thị trường Polymarket hiện chỉ định giá 23% khả năng Hoa Kỳ và Iran đạt được lệnh ngừng bắn trước cuối tháng 3, trong khi một tuần trước con số này là 44%. Bước sang tuần mới, tâm lý né tránh rủi ro có thể tiếp tục gia tăng, kéo theo làn sóng bán tháo trên thị trường cổ phiếu toàn cầu, khi nhà đầu tư vẫn đang trong trạng thái hoảng loạn. Giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng đang làm tâm lý nhà đầu tư xấu đi trong sáng nay. Tác động đến nền kinh tế thực sẽ phụ thuộc vào việc giá dầu duy trì ở mức cao trong bao lâu. Tuy nhiên, khi giá xăng đã tăng mạnh, niềm tin của người tiêu dùng trên toàn thế giới có thể suy giảm.

Mặc dù Hoa Kỳ hiện là nước xuất khẩu dầu ròng và cũng là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, giá xăng tại Mỹ đã tăng mạnh nhất trong hai thập kỷ vào tuần trước, với mức tăng hơn 30%. Tại Anh, giá xăng không chì đã tăng thêm 5 xu mỗi lít, lên mức trung bình 137,5 xu/lít, trong khi giá dầu diesel gần 150 xu/lít. Việc chi phí xăng dầu tăng cao đang trở thành yếu tố gây áp lực lớn lên thị trường cổ phiếu. Nếu giá dầu tiếp tục tăng trong tuần này, giá tại các trạm xăng cũng sẽ tăng theo. Khủng hoảng chi phí sinh hoạt đang quay trở lại, và điều này khiến khả năng các ngân hàng trung ương toàn cầu cắt giảm lãi suất trong những tháng tới trở nên khó xảy ra.

Châu Âu vẫn dễ tổn thương hơn Hoa Kỳ

Làn sóng bán tháo cổ phiếu tại châu Âu diễn ra mạnh hơn so với các khu vực khác trên thế giới. Mặc dù chỉ số FTSE 100 của Anh có tỷ trọng lớn các công ty dầu khí, doanh nghiệp tiện ích và tập đoàn quốc phòng, nhưng điều này chỉ giúp thị trường có mức chống chịu nhỉnh hơn đôi chút so với chỉ số Euro Stoxx 50 trong tuần trước. Cụ thể, FTSE 100 giảm 6,23% khi điều chỉnh theo tỷ giá, trong khi chỉ số cổ phiếu châu Âu giảm tới 8,3%.

Đà tăng mạnh của giá dầu vào thứ Hai đang tác động lớn đến thị trường cổ phiếu, nhưng thị trường hợp đồng tương lai cho thấy FTSE 100 vẫn có thể duy trì một mức độ ổn định nhất định trong sáng nay. Hiện tại, chỉ số này được dự báo sẽ mở cửa giảm khoảng 1,18%, khi mức tăng của các tập đoàn dầu khí lớn phần nào bù đắp cho các khoản lỗ ở những lĩnh vực khác.

Rủi ro trên thị trường trái phiếu

Tuần trước, thị trường trái phiếu đã bị bán tháo mạnh hơn thị trường cổ phiếu. Ví dụ: Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm tăng 25 điểm cơ bản, lợi suất trái phiếu Pháp tăng 22 điểm cơ bản, lợi suất trái phiếu Ý tăng 26 điểm cơ bản chỉ trong 5 ngày. Trái phiếu Hoa Kỳ cũng bị bán tháo, nhưng mức độ nhẹ hơn so với châu Âu. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm chỉ tăng khoảng 10 điểm cơ bản. Rủi ro hiện nay là nhà giao dịch cổ phiếu có thể điều chỉnh theo diễn biến của thị trường trái phiếu, dẫn tới một đợt bán tháo sâu hơn trên các tài sản rủi ro trong tuần này.

Quan hệ đặc biệt suy yếu có làm tăng phần bù rủi ro trái phiếu Anh?

Điều đáng chú ý trong tuần này là liệu thị trường trái phiếu Anh có tiếp tục hoạt động kém hơn các thị trường khác hay không. Đợt bán tháo mạnh của trái phiếu chính phủ Anh phần nào đến từ việc thị trường điều chỉnh lại kỳ vọng về việc cắt giảm lãi suất. Đến cuối tuần trước, thị trường hoán đổi lãi suất chỉ còn định giá khoảng 0,3 lần cắt giảm lãi suất, trong khi trước đó hai lần cắt giảm từng được kỳ vọng. Ngoài ra, điều này cũng có thể liên quan đến quan hệ đang xấu đi giữa Hoa Kỳ và Anh, khi Anh quyết định không tham gia cuộc chiến cùng Hoa Kỳ, điều được xem là một thay đổi lớn trong “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai nước. Động thái này đã khiến Tổng thống Trump tức giận và chỉ trích Thủ tướng Keir Starmer vào cuối tuần. Theo các báo cáo, chính phủ Anh đang nỗ lực cải thiện quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ. Nếu các nỗ lực này thành công, phần bù rủi ro gắn với trái phiếu Anh có thể giảm xuống trong tuần này - đây sẽ là một yếu tố quan trọng cần theo dõi.

Nhà đầu tư chốt lời cổ phiếu Anh khi bất ổn tiếp diễn

Những cổ phiếu hoạt động tốt nhất tại thị trường Anh trong tuần này bao gồm BP, Shell và BAE Systems. Ngược lại, nhóm hoạt động kém nhất là các công ty vật liệu và đặc biệt là các doanh nghiệp khai khoáng. Điều này cho thấy dòng tiền thị trường đang dịch chuyển, rời khỏi những lĩnh vực từng dẫn dắt trước đây để chuyển sang cổ phiếu dầu khí và quốc phòng khi xung đột địa chính trị tiếp tục leo thang. Nhóm cổ phiếu khai khoáng đã có khởi đầu năm rất mạnh, vì vậy trong bối cảnh bất ổn sâu rộng hiện nay, nhiều nhà đầu tư đang tiến hành chốt lời.

Cổ phiếu phần mềm phục hồi khi nhà đầu tư Mỹ nhìn xa hơn xung đột Trung Đông

Tại Hoa Kỳ, nhóm ngành có hiệu suất tốt nhất trên chỉ số S&P 500 tuần trước là nhóm hàng hóa cơ bản. Tuy nhiên, bất ngờ lớn nhất là sự phục hồi của nhóm cổ phiếu phần mềm ứng dụng, khi tăng hơn 9%. Trước đó trong năm nay, nhóm cổ phiếu này đã giảm mạnh do lo ngại rằng các công cụ trí tuệ nhân tạo giá rẻ có thể gây áp lực lên ngành. Những cổ phiếu công nghệ tăng mạnh nhất bao gồm: AppLovin, Trade Desk, Expedia và CrowdStrike. Điều đáng chú ý là không có tập đoàn dầu khí lớn nào của Hoa Kỳ lọt vào top 10 cổ phiếu tăng mạnh nhất tuần trước. Điều này cho thấy nhà đầu tư vẫn đang tìm kiếm cơ hội tại thị trường Mỹ, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ, vốn đã bị bán tháo mạnh trước đó vào đầu năm 2026. Sự phục hồi của các công ty phần mềm đã giúp chỉ số chứng khoán Mỹ duy trì khả năng chống chịu trước xung đột tại Trung Đông và xu hướng vượt trội này được kỳ vọng sẽ tiếp tục.

Trên thị trường ngoại hối, đồng đô la Mỹ là yếu tố đáng theo dõi trong tuần này. Đồng USD được dự báo tiếp tục tăng giá và đã tăng ngay trong phiên giao dịch đầu tuần, gây áp lực lên các tài sản rủi ro. Tính thanh khoản cao của đồng USD đang tạo ra nhu cầu rất lớn và nhiều khả năng đồng tiền này sẽ tiếp tục được hỗ trợ mạnh, khi nhà đầu tư đối mặt với nguy cơ cuộc chiến tại Trung Đông kéo dài, có thể làm gián đoạn nguồn cung dầu khí trong nhiều tháng thay vì chỉ vài tuần. Mặc dù đồng USD thu hút dòng tiền mạnh vào đầu tuần, nhưng đã giảm bớt mức tăng vào thứ Sáu, sau khi báo cáo việc làm tháng Hai của Hoa Kỳ yếu hơn dự kiến. Điều này làm gia tăng kỳ vọng cắt giảm lãi suất tại Hoa Kỳ, và hiện tại thị trường hợp đồng tương lai lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang đang định giá khoảng 1,8 lần cắt giảm lãi suất trong năm nay, tăng từ 1,5 lần vào thứ Năm. Những diễn biến này cho thấy các yếu tố cơ bản vẫn đóng vai trò quan trọng, đặc biệt tại Hoa Kỳ, nơi nhà đầu tư đánh giá là ít bị ảnh hưởng trực tiếp hơn bởi xung đột tại Trung Đông. 

Dưới đây, chúng ta sẽ xem xét hai sự kiện kinh tế quan trọng trong tuần tới.

1, Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Hoa Kỳ

Báo cáo lạm phát của Hoa Kỳ trong tháng Hai sẽ được công bố vào thứ Tư. Thị trường hiện kỳ vọng lạm phát tổng thể sẽ giữ nguyên ở mức 2,4%, trong khi lạm phát cơ bản dự kiến ổn định ở 2,5% so với tháng trước. Tuy nhiên, báo cáo lạm phát này có thể không còn phản ánh đầy đủ tình hình hiện tại, do giá năng lượng và khí đốt đã tăng vọt trong những ngày gần đây, điều có khả năng đẩy chỉ số CPI của tháng Ba lên cao hơn.

Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ hiện đang trong giai đoạn “im lặng” trước cuộc họp chính sách ngày 18 tháng 3, vì vậy thị trường sẽ phải chờ để biết quan điểm của Fed về cuộc khủng hoảng này. Câu hỏi lớn là liệu Fed và các ngân hàng trung ương toàn cầu sẽ coi đây chỉ là cú sốc giá tạm thời, hay xem nó như một mối đe dọa thực sự đối với ổn định giá cả trong tương lai.

Cuộc họp tháng Ba cũng là một trong những cuộc họp cuối cùng của Jerome Powell trước khi ông rời vị trí Chủ tịch Fed vào tháng Năm. Tuy nhiên, ông nhiều khả năng vẫn tiếp tục là thành viên của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang, vì vậy quan điểm của ông vẫn có ảnh hưởng lớn.

Nếu ông cho thấy Fed lo ngại về việc trước đây đã đánh giá sai lạm phát, từng cho rằng lạm phát chỉ mang tính tạm thời trong giai đoạn 2021–2022, trước khi phải tăng lãi suất mạnh để bắt kịp tình hình, thì thị trường trái phiếu có thể đối mặt với một đợt bán tháo mới trong những tuần tới, bởi Fed hiện được xem như ngân hàng trung ương có ảnh hưởng lớn nhất thế giới.

Ngược lại, nếu chỉ số CPI thấp hơn kỳ vọng, điều này có thể tác động mạnh đến thị trường tài chính. Đồng USD có thể suy yếu và tâm lý chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư có thể cải thiện, vì điều đó cho thấy áp lực lạm phát tại Hoa Kỳ đang giảm, từ đó giảm bớt lo ngại về cú sốc giá năng lượng hiện tại. 

2, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hàng tháng của Anh

Báo cáo GDP hàng tháng của Anh cho tháng Một cũng là dữ liệu đáng chú ý, đặc biệt sau giai đoạn cuối năm 2025 cực kỳ yếu. GDP quý IV chỉ tăng 0,1%, một mức tăng đáng lo ngại. Trước khi xung đột tại Trung Đông gây ra cú sốc giá năng lượng, nền kinh tế Anh đã bắt đầu có dấu hiệu phục hồi nhẹ. Chỉ số quản lý thu mua (PMI) tăng trưởng mạnh hơn đã mang lại hy vọng rằng khu vực tư nhân có thể vượt qua những lo ngại về ngân sách, vốn đã gây áp lực lớn lên tăng trưởng trong quý IV. Điều này có thể được phản ánh trong dữ liệu tháng Một, khi các nhà phân tích kỳ vọng GDP tăng 0,2% theo tháng, và tăng 0,3% trong ba tháng gần nhất. 

Mặc dù đây vẫn là tốc độ tăng trưởng khá chậm, nhưng nó cho thấy nền kinh tế Anh ít nhất không tiếp tục suy yếu vào đầu năm nay. Tuy nhiên, có thể nói khá trớ trêu khi đà phục hồi của kinh tế Anh có khả năng bị xóa sạch bởi cú tăng mạnh của lạm phát, do giá dầu tăng vọt. Dù vậy, nếu tăng trưởng mạnh hơn dự kiến, điều này vẫn có thể tạo ra một phần “đệm” cho những cú sốc kinh tế sắp tới.