Chính phủ Mỹ đang tìm cách nắm giữ cổ phần trong cuộc cách mạng AI?

Thị trường công nghệ đang chấn động trước các thông tin cho rằng các quan chức trong chính quyền của Donald Trump đã tiến hành các cuộc thảo luận sơ bộ với những nhà phát triển trí tuệ nhân tạo hàng đầu về khả năng chính phủ nắm giữ cổ phần trong các công ty này. Theo các nguồn tin truyền thông, các cuộc trao đổi hiện vẫn ở giai đoạn rất sớm và không liên quan đến việc tiếp quản bắt buộc, mà hướng tới khả năng các doanh nghiệp tự nguyện chuyển giao một phần cổ phần cho nhà nước. Đồng thời, các cơ chế cũng đang được xem xét để lợi nhuận từ các khoản đầu tư này có thể được sử dụng cho các mục đích công cộng, bao gồm cả khả năng chi trả cổ tức trực tiếp cho các hộ gia đình Mỹ.

AI ngày càng trở thành một lĩnh vực kinh tế mang tính chiến lược

Sự xuất hiện của những ý tưởng như vậy không phải là ngẫu nhiên. Trí tuệ nhân tạo hiện đang trở thành một trong những mặt trận cạnh tranh kinh tế và công nghệ quan trọng nhất giữa Mỹ và Trung Quốc. Trong những tuần gần đây, chính quyền Trump đã tăng cường giám sát lĩnh vực AI, bao gồm yêu cầu được tiếp cận trước với các mô hình AI tiên tiến nhất trước khi chúng được triển khai rộng rãi. Song song với đó, Quốc hội Mỹ cũng đang xây dựng một khuôn khổ pháp lý thống nhất hơn cho ngành công nghiệp này.

IPO của OpenAI và Anthropic có thể làm thay đổi cán cân quyền lực

Các cuộc thảo luận này diễn ra trong bối cảnh cả OpenAI và Anthropic đều đang chuẩn bị cho những đợt IPO có thể trở thành các thương vụ niêm yết lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây. Việc hai công ty này lên sàn có thể đưa toàn bộ lĩnh vực AI lên những mức định giá hàng tỷ USD. Theo các nguồn tin, ý tưởng về sự tham gia của nhà nước cũng đã được thảo luận với CEO của OpenAI, Sam Altman, người từ lâu đã nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng các cơ chế giúp chia sẻ rộng rãi hơn những lợi ích mà AI mang lại.

Điều gì đứng sau ý tưởng về một quỹ tài sản công dựa trên AI?

Những người ủng hộ cách tiếp cận này cho rằng sự phát triển của AI dựa trên tri thức, dữ liệu và những thành tựu được tạo ra bởi toàn xã hội, vì vậy một phần lợi nhuận được tạo ra cũng nên quay trở lại phục vụ người dân.

Trong các cuộc tranh luận công khai, ngày càng xuất hiện nhiều đề xuất về việc thành lập các quỹ tài sản quốc gia (sovereign wealth funds) được tài trợ từ sự tăng trưởng của ngành AI, tương tự như các mô hình đang được áp dụng trong lĩnh vực tài nguyên thiên nhiên.

Những ý tưởng tương tự cũng đang được thúc đẩy bởi cả các đại diện của ngành công nghệ lẫn một số chính trị gia, những người cho rằng nền kinh tế cần chuẩn bị cho tác động tiềm tàng của quá trình tự động hóa đối với thị trường lao động.

Thị trường lo ngại sự can thiệp ngày càng lớn của nhà nước

Mặc dù các cuộc thảo luận hiện vẫn mang tính không chính thức, nhưng bản thân thông tin này đã làm dấy lên nhiều tranh luận trong giới đầu tư. Một bộ phận thị trường lo ngại rằng sự tham gia lớn hơn của chính phủ có thể dẫn đến việc siết chặt quản lý ngành AI, hạn chế quyền tự chủ trong hoạt động của doanh nghiệp và làm gia tăng ảnh hưởng chính trị đối với các quyết định kinh doanh.

Ở chiều ngược lại, những người ủng hộ cho rằng trí tuệ nhân tạo có thể trở thành một loại hạ tầng quan trọng tương đương với năng lượng, viễn thông hoặc công nghiệp quốc phòng, và do đó sự hiện diện lớn hơn của nhà nước trong lĩnh vực này là điều hợp lý.

Hiện tại vẫn có nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời

Cho đến thời điểm này, vẫn chưa có bất kỳ dự thảo luật chính thức hay kế hoạch triển khai cụ thể nào cho ý tưởng trên. Những gì được biết chỉ là chính quyền Mỹ đang phân tích nhiều kịch bản khác nhau liên quan đến tương lai của ngành AI và các phương thức phân phối lợi ích từ sự tăng trưởng của lĩnh vực này.

Tuy nhiên, chỉ riêng việc những cuộc thảo luận này đang diễn ra cũng cho thấy Washington đang dần từ bỏ cách nhìn nhận trí tuệ nhân tạo chỉ như một công nghệ đổi mới, và ngày càng coi đây là một tài sản chiến lược của quốc gia, có thể đóng vai trò then chốt đối với vị thế kinh tế tương lai của Hoa Kỳ.